Сайт әдемі, дизайн заманауи, мәтіндер жазылған, бірақ өтінім аз келеді. Мұндай жағдайда себеп көбіне сыртқы көрініс емес, пайдаланушының сайтпен жұмыс істеу тәжірибесінде, яғни UX-те жатады. Адам сайтқа кіріп, қажетті нәрсені таба алмаса, форманы толтыра алмаса немесе не істеу керегін түсінбесе, ол жай ғана терезені жауып, бәсекелестің сайтына өтеді. Ал сіз оның неге кеткенін білмей қаласыз.
Бұл мақалада сайттардағы ең жиі кездесетін UX қателерін, олардың неге зиян келтіретінін және оларды қалай түзетуге болатынын қарастырамыз. Техникалық білім қажет емес: көп мәселені клиенттің көзімен сайтты жай ғана бір рет мұқият аралап шығу арқылы табуға болады.
UX деген не және неге ол ақшаға әсер етеді
UX (user experience) - пайдаланушының сайтты қолдану кезіндегі тәжірибесі: оның қаншалықты оңай табатыны, түсінетіні және мақсатына жететіні. Дизайн сайттың қалай көрінетінін анықтаса, UX оның қалай жұмыс істейтінін анықтайды. Әдемі, бірақ шатастыратын сайт та, қарапайым, бірақ өте түсінікті сайт та бар, және екіншісі көбіне көбірек өтінім әкеледі.
Мұның бизнеске тікелей қатысы бар. Сайтқа келген адамдардың әрқайсысы - сіз жарнамаға, іздеуге немесе ұсынысқа салған ақшаның нәтижесі. Егер олардың жартысы бірінші минутта кетіп қалса, сол ақшаның жартысы ысырап болады. Сондықтан UX-ті жақсарту көбіне жаңа жарнамаға қосымша қаржы салудан гөрі тиімдірек болады: сіз бұрыннан келіп жатқан адамдардың көбірек бөлігін клиентке айналдырасыз.
Бірінші экран: адам не көреді
Сайтқа кірген адам бірнеше секунд ішінде үш сұраққа жауап алуы керек: бұл қандай сайт, мен мұнда не істей аламын және неге мұнда қалуым керек. Егер бірінші экранда тек әдемі сурет пен «Біздің компанияға қош келдіңіз» деген сөздер тұрса, бұл сұрақтарға жауап жоқ.
Жиі қате - мағынасыз жалпы тақырыптар: «Сапа мен сенімділік», «Біз сіздің қызметіңіздеміз». Олар ештеңе айтпайды. Жақсы тақырып нақты айтады: не ұсынасыз, кімге және қандай пайдасы бар. Мысалы, «Алматыдағы кондиционерлерді орнату мен қызмет көрсету, бір күнде келеміз» адамға бірден түсінікті. Бірінші экранда сондай-ақ негізгі әрекетке арналған көрнекті батырма (өтінім қалдыру, байланысу, қоңырау шалу) және байланыс нөмірі болғаны жөн.
Мәтіндер мен оқуға қолайлылық
Адамдар сайтты оқымайды, көзімен жүгіртіп шығады. Сондықтан үлкен, тығыз мәтін абзацтары, ұсақ әріптер және күңгірт түстер сайтты оқуға қиын етеді. Мәтін мен фон арасындағы контраст жеткілікті болуы керек: сұр әріптер ақ фонда эстетикалық көрінгенімен, оларды оқу қиын, әсіресе телефонда және күн сәулесінде.
Мәтінді қысқа абзацтарға бөліңіз, ішкі тақырыптар қосыңыз, негізгі ойды басында жазыңыз. Қиын терминдердің орнына клиент түсінетін тілмен жазыңыз және оның сұрағына жауап беріңіз: «қанша тұрады», «қанша уақыт кетеді», «не кіреді». Әріп өлшемі жеткілікті болсын, ал жол ұзындығы тым үлкен болмасын. Сондай-ақ мәтіннің қазақша және орысша нұсқалары екі тілде де сапалы және бір-біріне сәйкес болғаны маңызды, себебі аударылмай қалған бөліктер немесе машиналық аударманың қателері сенімді төмендетеді.
Батырмалар мен әрекетке шақыру
Жиі қате - батырманың болмауы немесе түсініксіз болуы. Егер адам келесі қадамның не екенін көрмесе, ол оны жасамайды. Әрекетке шақыру нақты және көрнекті болуы керек: «Тегін кеңес алу», «Бағаны есептеу», «Тапсырыс беру» сияқты мәтіндер «Жіберу» немесе «Толығырақ» сияқты жалпы сөздерден жақсы жұмыс істейді.
Бір бетте бірнеше бірдей маңызды батырма болса, адам таңдай алмай қалады. Негізгі әрекетті басқа батырмалардан көзге түсетіндей ерекшелеп, екінші дәрежелілерін қарапайым етіп көрсетіңіз. Батырманың өлшемі телефонда саусақпен басуға ыңғайлы болуы тиіс, ал басқаннан кейін адам бірдеңенің болғанын көруі керек: түсі өзгереді, жүктелу белгісі шығады немесе растау хабарламасы көрсетіледі. Әйтпесе ол екі-үш рет басып, тапсырысты екі рет жіберіп қоюы мүмкін.
Сұрақ қойыңыз немесе өтінім қалдырыңыз
Біз сайтыңызға UX-аудит жүргіземіз, клиенттер жоғалатын жерлерді табамыз және нақты түзетулерді басымдық ретімен ұсынамыз.
Форманы жіберу арқылы дербес деректерді өңдеуге келісім бересіз.
Формалар: өтінімді жоғалтудың ең жиі жолы
Көптеген сайттарда адам бәрін шешіп, өтінім қалдыруға дайын, бірақ форманың өзі оны тоқтатады. Ең көп таралған қателер: өрістердің шамадан тыс көп болуы (адамға он сұрақ қою), қандай өрістің міндетті екенін көрсетпеу, қате болғанда түсініксіз хабарлама беру («Қате»), және қате болғанда бұрын толтырылған деректердің өшіп кетуі.
Жақсы форма қысқа: алғашқы қадамда әдетте есім мен телефон жеткілікті, қалғанын кейін нақтылауға болады. Өрістердің жанында түсінікті жазбалар болуы тиіс, ал қате болса, нақты қай өріс және не түзету керек екені көрсетілуі керек. Телефон өрісінде сандық пернетақта автоматты ашылғаны жөн. Жіберілгеннен кейін адам «Өтінім қабылданды, біз сізбен жақын арада байланысамыз» деген түсінікті растау көруі керек. Және ең бастысы - форманың шынымен жұмыс істейтінін, өтінімдердің қайда түсетінін тексеріп тұрыңыз: көрінбейтін ақау бірнеше аптада көп өтінімді жоғалтуы мүмкін.
Мобильді нұсқа
Көптеген келушілер сайтқа телефоннан кіреді, сондықтан мобильді нұсқа компьютер нұсқасының «кішірейтілген көшірмесі» емес, толыққанды жұмыс құралы болуы керек. Жиі қателер: ұсақ батырмалар мен сілтемелер, олардың бір-біріне тым жақын орналасуы, горизонтальды айналдыру, экранға сыймайтын кестелер мен суреттер, пернетақта жауып қалатын формалар.
Сайтты міндетті түрде нақты телефондарда тексеріңіз, тек браузердегі эмуляциямен шектелмеңіз. Телефонда ең маңызды әрекет (қоңырау шалу, өтінім қалдыру, тапсырыс беру) бірнеше басумен орындалуы керек. Телефон нөмірі басқанда тікелей қоңырау шалуды бастайтын сілтеме болса, бұл кішкентай, бірақ өте пайдалы жақсарту.
Жылдамдық пен күтпеген кедергілер
Баяу сайт - ең қымбат UX қателерінің бірі. Адамдар бірнеше секунд күтуге дайын емес, әсіресе мобильді интернетте. Баяулаудың жиі себептері: өлшемі үлкен суреттер, көп қосымша скрипттер, ауыр анимациялар және әлсіз хостинг.
Жылдамдықтан басқа, күтпеген кедергілер де адамды қуып жібереді. Мысалы, бет ашылғанда бірден шығатын жарнамалық терезе, мәтінді жауып тұратын cookie хабарламасы, автоматты ойнайтын дыбыс немесе бейне, ашылғаннан кейін жылжып кететін элементтер, соның салдарынан адам басқа батырманы басып қояды. Мұндай нәрселерді азайтыңыз. Егер қалқымалы терезе қажет болса, оны адам бетпен танысқаннан кейін ғана көрсетіңіз және оны жабу батырмасы анық көрініп тұрсын.
Сенім: клиент сізге неге сенуі керек
Адам сайт арқылы өтінім қалдыру немесе төлеу үшін компанияға сенуі керек. Сенімді төмендететін белгілер: байланыс деректерінің жоқтығы, нақты мекенжайдың болмауы, жалпы стоктық суреттер, ескірген ақпарат, емле қателері, жұмыс істемейтін сілтемелер.
Сенімді арттыратын белгілер: нақты жобалар мен кейстер, шынайы клиенттердің пікірлері, команданың нақты фотолары, компанияның деректемелері, мекенжайы мен нөмірі, төлем мен қайтару шарттары. Төлем бетінде қауіпсіз байланыстың болуы (HTTPS) және түсінікті шарттар ерекше маңызды. Егер сіз шынайы пікірлерді көрсетсеңіз, олар шынайы болуы керек: ойдан шығарылған пікірлерді адамдар жиі сезеді, ал бұл сенімді күшейтудің орнына бұзады.
Қолжетімділік: барлығына ыңғайлы сайт
Қолжетімділік тек мүмкіндігі шектеулі адамдарға ғана емес, барлығына көмектеседі. Жақсы контраст, жеткілікті әріп өлшемі, суреттерге сипаттамалар, пернетақтамен басқару мүмкіндігі және түсінікті құрылым - мұның бәрі көру қабілеті әлсіз адамдарға, жасы үлкен пайдаланушыларға, жарқын күнде телефон қолданатындарға бірдей ыңғайлы.
Түсті ақпарат берудің жалғыз құралы ретінде қолданбаңыз: мысалы, қате тек қызыл түспен көрсетілсе, түстерді ажыратуда қиындығы бар адам оны көрмейді. Қате жанына мәтіндік түсініктеме қосыңыз. Бейнелерге субтитрлер қосып, суреттерге сипаттама жазу іздеу жүйелеріне де пайдалы.
Қателерді қалай табуға болады
UX мәселелерін табу үшін үлкен зерттеулер міндетті емес. Ең қарапайым тәсіл - сайтты танымайтын адамға тапсырма беріп, оның қалай орындайтынын бақылау: «Бағаны табыңыз», «Өтінім қалдырыңыз». Оған көмектеспей, тек қарап отырыңыз, және оның қай жерде тоқтап, қайда адасқанын жазып алыңыз. Бес адамның бақылауы көбіне ең үлкен мәселелердің көпшілігін көрсетеді.
Екінші көз - аналитика: қай беттерден адамдар көп кетеді, қай форма толтырылмай қалады, қай батырма басылмайды. Бұл «қайда мәселе бар» деген сұрақты көрсетеді, ал тікелей бақылау «неге» деген сұраққа жауап береді. Және клиенттердің сұрақтары мен шағымдарына құлақ асыңыз: олар әдетте сайттағы түсініксіз жерлерді көрсетеді.
Жиі кездесетін қателіктер тізімі
Қорытындылай келе, ең жиі кездесетін мәселелерді бір жерге жинап көрейік. Бірінші экранда не ұсынылатыны түсініксіз. Мәзір шамадан тыс күрделі немесе атаулары түсініксіз. Мәтіндер тығыз, ұсақ және контрасты төмен. Әрекетке шақыру жоқ немесе жалпы сөздермен жазылған. Формалар ұзақ, ал қателер түсініксіз. Мобильді нұсқада батырмалар кішкентай, элементтер сыймайды. Сайт баяу, ал қалқымалы терезелер мен хабарламалар кедергі келтіреді. Байланыс пен нақты ақпарат жоқ, ал сенімге қызмет ететін нәрселер (пікірлер, кейстер, деректемелер) жоқ немесе сенімсіз көрінеді.
Әрқайсысы жеке алғанда шағын көрінуі мүмкін, бірақ бірге олар өтінімдердің айтарлықтай бөлігін жоғалтады. Жақсы жаңалық - көбін айтарлықтай қымбат емес жұмыспен түзетуге болады.
Тексеру тізімі
- Бірінші экран бірнеше секундта «не ұсынасыз, кімге, не үшін» деген сұраққа жауап береді
- Мәзір қысқа, атаулары түсінікті, бағалар мен байланысқа жету оңай
- Мәтіндер қысқа абзацтарға бөлінген, контраст жеткілікті, әріп өлшемі ыңғайлы
- Негізгі әрекетке арналған батырма көрнекті және нақты мәтінмен жазылған
- Формалар қысқа, қателер түсінікті көрсетіледі, жібергеннен кейін растау бар
- Өтінімдердің шынымен қайда түсетіні тексерілген
- Мобильді нұсқа нақты телефондарда тексерілген
- Сайт жылдам жүктеледі, суреттер оңтайландырылған
- Кедергі келтіретін қалқымалы терезелер мен автоматты дыбыстар жоқ
- Байланыс, мекенжай, деректемелер, пікірлер мен кейстер көрсетілген
- Сайтты кемінде бес адам тапсырма бойынша сынап көрген